Menu Zamknij

Skrócenie okresu obowiązywania taryfy

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę na okres 3 lat. Oceniając tę regulację z perspektywy  przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, w szczególności w aktualnych warunkach społeczno-ekonomicznych zauważyć należy, iż ta trzyletnia perspektywa taryfowa jest zbyt długa. Dynamika zmian ekonomicznych, prawnych, pracowniczych – zmian faktycznych w funkcjonowaniu przedsiębiorstw jest tak duża, iż nie pozwala na prawidłowe i precyzyjne planowanie niezbędnych przychodów i kosztów w tak długiej perspektywie czasowej. W szczególności ostatnie dwa lata pokazały, że niemożliwym jest oczekiwanie przewidzenia przyszłości w trzyletniej perspektywie. Wymaganie od przedsiębiorstw racjonalnych, dobrze udokumentowanych, osadzonych w realiach gospodarczych, zapewniających zarówno pokrycie kosztów jak i zysk, jednocześnie uwzględniających interesy odbiorców usług, trzyletnich prognoz prezentowanych w formie wniosku taryfowego jest de facto oczekiwaniem niemożliwego.

Skrócenie okresu obowiązywania taryfy

Tak długi okres taryfowy wywołuje poważne ryzyko, iż założenia i plany przyjmowane przy tworzeniu taryf odnośnie prowadzenia działalności w kolejnych trzech latach, a w szczególności kosztów świadczenia usług, nie okażą się zgodne z rzeczywistością. W szczególności może dojść do sytuacji, gdy określone w taryfie ceny i stawki opłat okazują się być niewystarczające dla zachowania płynności finansowej, gdyż nie pozwalają pokryć ponoszonych kosztów. Jak pokazuje praktyka, właśnie do takich sytuacji dochodzi.  Celem  wskazania przykładu, który wyjątkowo mocno odczuły przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjne w obecnym okresie taryfowym, jest przede wszystkim bardzo znacząca podwyżka na rynku energii elektrycznej i  gazu – podwyżki sięgają kilkudziesięciu procent,  czego przedsiębiorstwa składające wnioski taryfowe na początku 2021 roku przewidzieć po prostu nie mogły.
Formułując więc postulaty de lege ferenda odnośnie ponownej analizy słuszności ustalenia okresu taryfowego na 3 lata i wskazując na zasadność przywrócenia okresu rocznego, czy też maksymalnie dwuletniego, jednocześnie przedstawiamy analizę obecnie obowiązujących przepisów i narzędzi, jakie przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjne mogą użyć, w celu skrócenia okresu obecnie obowiązujących taryf i odzyskania płynności finansowej.
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dalej: „ustawa”) przewiduje instytucję skrócenia okresu obowiązywania taryfy, która przynajmniej częściowo stanowić ma rozwiązanie na wskazane powyżej problemy. Polega ona nie na zmianie  wybranych kwestii w dotychczasowej taryfie, ale na skróceniu okresu przez jaki ma ona obowiązywać (z planowanych 3 lat) i zastąpieniu jej nową – zatwierdzeniu przez organ regulacyjny zupełnie nowego, przedłożonego przez przedsiębiorstwo wniosku taryfowego.

Ustawowe przesłanki skrócenia okresu obowiązywania taryfy

Przywołać zatem należy art. 24j ustawy, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach, w szczególności jeżeli wynika to z udokumentowanych zmian warunków ekonomicznych oraz wielkości usług i warunków ich świadczenia, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w trakcie obowiązywania dotychczasowej taryfy może złożyć do organu regulacyjnego wniosek o skrócenie okresu obowiązywania tej taryfy wraz z projektem nowej taryfy oraz uzasadnieniem, jednak nie później niż przed rozpoczęciem biegu terminu 120 dni od planowanego dnia wejścia w życie nowej taryfy. Przepisy dotyczące procedury zatwierdzania taryfy stosuje się odpowiednio. W decyzji zatwierdzającej taryfę orzeka się o skróceniu czasu obowiązywania dotychczasowej taryfy.
W tym przepisie ustawodawca wskazał przesłanki uprawniające przedsiębiorstwo do wystąpienia z wnioskiem o skrócenie okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy i zatwierdzenie nowej. Odnoszą się one do zmiany: warunków ekonomicznych, wielkości usług, warunków ich świadczenia. Zauważyć przy tym koniecznie należy, że jest to wyliczenie przykładowe, przepis posługuje się bowiem wyraźnie zwrotem „w szczególności”. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma zatem prawo do wystąpienia z takim wnioskiem we wszelkich, uzasadnionych przypadkach. Poddajmy jednak analizie przesłanki wskazane w przepisie, gdyż one będą niewątpliwie stanowiły zdecydowaną większość przypadków.

Zmiana warunków ekonomicznych

W praktyce niewątpliwie najczęstszym powodem do wystąpienia z wnioskiem o skrócenie okresu obowiązywania taryfy jest zmiana warunków ekonomicznych świadczenia usług. przez co należy rozumieć wszelkie zdarzenia, które mają wpływ na wysokość cen i stawek opłat. Będą to zatem wszelkie pozycje kosztowe, takie jak: opłaty za energię elektryczną, opłaty za gaz, podatek od nieruchomości, opłaty za usługi wodne i inne opłaty środowiskowe, opłaty za usługi pocztowe, telekomunikacyjne, remontowe, prawne, księgowe itp. oraz wynagrodzenia dla pracowników.

Zmiana wielkości świadczonych usług

Przesłankę zmiany wielkości świadczonych usług należy natomiast rozumieć jako zmiany ilościowe w zakresie liczby odbiorców oraz samej wielkości sprzedaży wody lub odbioru ścieków. Możliwe jest, iż nowe inwestycje lub podłączenia spowodują znaczny wzrost odbiorców, przekładający się na ilość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków albo że nastąpi odłączenie lub podłączenie jednego tylko odbiorcy, ale z racji ogromnej skali jego zapotrzebowania na usługi wodociągowe lub kanalizacyjne spowoduje to istotną zmianę struktury sprzedaży. Może też np. dojść do utraty hurtowego odbiorcy wody lub do nawiązania takiej współpracy.

Zmiana wielkości świadczonych usług

Natomiast przez zmianę warunków świadczenia usług należy, jak się wydaje, uznawać tego typu okoliczności jak przypadki pojawienia się nowej kategorii odbiorców, dla której dotychczas nie utworzono odrębnej grupy taryfowej, np. pojawienie się dostawcy lub dostawców ścieków przemysłowych lub pobierających wodę na cel nie uwzględniony dotąd w taryfie, czy też zmiany w zakresie dokonywania częstotliwości lub sposobu odczytów.
Zauważyć przy tym należy, że w realiach prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne najczęściej będzie miało miejsce współwystępowanie i wzajemne wpływanie na siebie poszczególnych przesłanek, a ten czysty podział, o którym mowa powyżej, stanowi raczej teoretyczny wstęp do praktycznych rozważań, gdyż z reguły zmiany warunków świadczenia usług będą też powodowały lub będą powodowane zmianą warunków ekonomicznych, podobnie zmiana wielkości świadczonych usług będzie przyczyną lub skutkiem zmiany warunków ekonomicznych.

Procedura

Omówmy zatem samą procedurę skracania okresu obowiązywania taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. W celu skrócenia okresu obowiązywania aktualnej taryfy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne powinno złożyć do organu regulacyjnego  – właściwego dyrektora Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniosek o skrócenie okresu obowiązywania taryfy i projekt nowej taryfy wraz z uzasadnieniem. Należy przy tym zauważyć, iż wniosek o skrócenie czasu obowiązywania dotychczasowej taryfy to w istocie wniosek o zatwierdzenie nowej taryfy na nowy, pełny, trzyletni okres taryfowy, do którego dołącza się po prostu niesformalizowane pismo zawierające wniosek o skrócenie aktualnie obowiązujących taryf. Pismo to nie musi spełniać żadnych wymogów formalnych poza zwykłymi wymaganiami, jakie przepisy stawiają przed wszystkimi podaniami składanymi do organów tj. określonymi w art. 63 i kolejnych ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Składając wniosek o skrócenie okresu obowiązywania taryfy konieczne jest udokumentowanie zmian stanowiących jego podstawę. Należy rozumieć go jako konieczność przedstawienia dowodów potwierdzających zmiany, na które powołuje się przedsiębiorstwo, a więc zawartych umów, nowego planu wieloletniego rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, dokumentacji finansowo-księgowej, faktur za otrzymane usługi, danych dotyczących zamówień publicznych, informacji o podwyżkach wynagrodzeń i listy płac itp. Uzasadnienie powinno także wykazać wpływ tych zmian  na wysokość stawek i opłat. Ustawa nie przedstawia żadnych formalnych wymagań odnośnie uzasadnienia, z praktyki wynika jednak, że jest to kluczowy dokument w postępowaniu o skrócenie okresu obowiązywania taryfy. Przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne powinno dołożyć najwyższej staranności w kompleksowym, wyczerpującym uzasadnieniu wniosku. Kolejne wymagane dokumenty, jakie należy złożyć w celu skrócenia okresu obowiązywania taryfy, jak projekt taryfy oraz uzasadnienie, należy rozumieć zgodnie z wymogami ustawy dotyczącymi formułowania wniosku taryfowego, należy również złożyć wszelkie wymagane załączniki.

Terminy

Analizując kwestię terminu w jakim przedsiębiorstwo może złożyć wniosek o skrócenie okresu obowiązywania taryfy uznać należy, że rozpoczyna się on już od pierwszego dnia okresu obowiązywania taryfy, kończy natomiast nie później niż 120 dni od dnia upływu okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy. Kwestia terminu zależna jest zatem wyłącznie od okoliczności ekonomicznych i kwestii związanych z prowadzoną działalnością, jej wielkością i warunkami świadczenia. W przypadku, gdy dojdzie do takich zmian faktycznych, zasadne jest rozważenie złożenia wniosku o skrócenie okresu obowiązywania taryfy.
Co do zasady rozpatrywanie przez organ regulacyjny wniosku o skrócenie obowiązywania taryfy i zatwierdzenie nowej odbywa się na mocy przepisów obowiązujących przy zatwierdzaniu pierwotnego wniosku taryfowego, co wynika z odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów określających procedurę zatwierdzania taryf, tożsamą dla zwyczajnego trybu zatwierdzania taryfy oraz wniosku o jej skrócenie. Występuje jednak istotna różnica – ze względu na brak odesłania nie obowiązują przepisy ustawy, regulujące konsekwencje niewydania przez organ decyzji w ustawowym terminie, co oznacza, iż przy rozpatrywaniu wniosku o skrócenie okresu obowiązywania taryfy nie znajduje zastosowania instytucja milczącego załatwienia sprawy, tj. wejścia w życie taryfy z mocy prawa z powodu braku wydania decyzji przez organ pomimo upływu 45 dni od dnia doręczenia projektu taryfy. De lege ferenda również należy postulować zmianę tego przepisu, stanowi on bowiem pewne narzędzie motywujące organy do załatwiania spraw w terminie. Kwestia bezczynności organu ma bowiem szczególne znaczenie, gdy dochodzi do istotnej zmiany warunków ekonomicznych zagrażającej płynności finansowej i możliwość spłaty swoich zobowiązań przez przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjne.

Wpływ aktualnej sytuacji ekonomicznej

Końcowo, odnieść się należy do bieżącej sytuacji ekonomicznej w kraju, wysokiej inflacji, ogromnych podwyżek cen za energię elektryczną i gaz. Są to okoliczności, których przedsiębiorstwa nie mogły przewidzieć składając wnioski taryfowe zimą i wiosną ubiegłego roku, a przynajmniej nie miały możliwości przewidzieć skali tych wzrostów, tym samym zaś stworzyć wniosków taryfowych w oparciu o prawidłowe prognozy. W praktyce obecnie oznacza to dla wielu przedsiębiorstw wodociągowo – kanalizacyjnych zagrożenie utraty płynności finansowej i możliwości bieżącej spłaty swoich zobowiązań, część przedsiębiorstw już rozpoczęła redukcję etatów, większość rezygnuje z inwestycji i ogranicza wszelkie usługi zewnętrzne, co w krótkim czasie wpływie na pogorszenie zarówno stanu infrastruktury, jak i pogorszenie jakości świadczonych przez przedsiębiorstwa usług. Zanim dojdzie do takich sytuacji zachęcamy przedsiębiorstwa do analizy warunków ekonomicznych, swoich możliwości finansowych i zatwierdzonej taryfy, a w sytuacji gdy uznają, że zachodzi taka konieczność – zwracania do właściwego Dyrektora RZGW z wnioskami o skrócenie okresu obowiązywania taryfy. Zwracając się natomiast do organów regulacyjnych – Dyrektorów RZGW postulujemy o rzetelną analizę wniosków, przestrzeganie zasady szybkości postępowania oraz uwzględnianie bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej, w jakiej znalazła się spora część przedsiębiorstw wodociągowo – kanalizacyjnych.

Z naszego doświadczenia wynika, że organy regulacyjne mimo istnienia uzasadnionych przesłanek bardzo rzadko, w szczególności w ostatnim czasie, wydają decyzję o skróceniu okresu obowiązywania taryfy. Nasza Kancelaria zapewnia przedsiębiorcom obsługę prawną w przedmiotowych sprawach, zapewniamy pomoc prawną w zakresie sporządzeniu odwołania od decyzji Dyrektora RZGW do Prezesa Wód Polskich, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. 

W celu uzyskania pomocy prawnej prosimy o wypełnienie poniższego formularza.

Zapraszamy do kontaktu

Wysyłając formularz akceptuję politykę prywatności